Sức mua tương đương (PPP) là gì và tại sao chúng ta cần chúng

0
2822
sức mua tương đương

Đo lường hoạt động kinh tế trong một quốc gia là điều khó khăn, vì ‘kinh tế’ là hệ thống phức tạp với rất nhiều các thành phần cùng vận động. Một cách thức phổ biến để giải quyết điều này là tập trung vào việc tổng hợp các chỉ số, thí dụ như là tổng sản lượng quốc gia: “giá trị tiền tệ của tất cả hàng hóa và dịch vụ được sản xuất trong một quốc gia (hoặc vùng) trong khoảng thời gian cụ thể”. Đây là cái mà các nhà kinh tế học gọi là Tổng Sản Phẩm Quốc Nội (GDP – Gross Domestic Product).

GDP là thang đo sử dụng giá cả quốc gia thịnh hành để ước tính giá trị của sản xuất. Nói cách khác, GDP được tính toán dựa trên việc sử dụng đơn vị tiền tệ địa phương. Điều này nghĩa là để thực hiện các so sánh có ý nghĩa đầy đủ giữa các quốc gia, cần phải chuyển đổi các con số này ra một loại tiền tệ chung – lấy thí dụ, sử dụng một ‘đơn vị đo lường’ thích hợp.

Có một lựa chọn là đơn giản chuyển đổi tất cả các con số của các quốc gia thành một loại tiền tệ chung (ví dụ như đô-la Mỹ) bằng cách sử dụng trao đổi tỷ giá từ thị trường tài chính. Nhưng vì tỷ giá thị trường không phải lúc nào cũng phản ánh mức độ khác biệt giá cả giữa các quốc gia, các nhà kinh tế thường lựa chọn một giải pháp khác thay thế. Họ tạo một ‘đồng tiền giả thuyết’, gọi là ‘đô-la quốc tế’, và sử dụng nó như là một đơn vị đo lường chung. Ý tưởng như sau: với cùng một lượng tiền đô-la quốc tế phải mua được số lượng và chất lượng hàng hóa, dịch vụ gần tương đương nhau trong bất kỹ quốc gia nào.

Tỷ giá chuyển đổi được sử dụng để chuyển đổi giá trị tiền tệ trong đồng tiền địa phương thành ‘đô-la quốc tế’ được gọi là ‘tỷ lệ chuyển đổi sức mua tương đương’ (cũng được gọi là các yếu tố chuyển đổi PPP / Purchasing Power Parity ). Bên dưới chúng tôi thảo luận tỷ lệ PPP từ đâu mà ra, và tại sao chúng có thể thường hữu dụng hơn thị trường hối đoái (market exchange rates) trong việc so sánh.

Sức mua là gì và tại sao nó quan trọng?

Tại sao nhiều người về hưu ở Anh lại quyết định chuyển đến miền Nam Tây Ban Nha? Chẳng phải chỉ vì mỗi thời tiết thôi đâu. Mà còn là vì giá cả ở Tây Ban Nha thấp hơn so với ở Anh. Bạn có thể mua nhiều đồ hơn với đồng bảng Anh khi ở Tây Ban Nha so với khi ở Anh. Nói cách khác, sức mua của Đồng Bảng Anh ở Tây Ban Nha là cao hơn so với ở Anh. Sự khác biệt trong mức giá chính là tỷ lệ chuyển đổi PPP cố gắng nắm bắt.

Nếu chúng ta quan tâm đến các tiêu chuẩn sống, bất kỳ thu nhập tiền tệ nào cũng phải được xem xét trong mối quan hệ tới số lượng hàng hóa và dịch vụ mà nó có thể mua ở địa phương. Cùng kiểu bữa ăn trong cùng kiểu nhà hàng sẽ có giá khác nhau phụ thuộc vào quốc gia nó bán. Điều này quan trọng cho sự so sánh kinh tế vĩ mô và nó cũng quan trọng cho các du khách nữa: các hướng dẫn du lịch cố gắng cung cấp cho du khách những ví dụ giữa các quốc gia về sự khác biệt trong chi phí sinh hoạt, và cho một sản phẩm rất cụ thể, nó cũng là những gì mà chỉ số Big Mac nắm bắt.

Bảng đồ họa bên dưới cho thấy sự khác biệt xuyên quốc gia trong sức mua (purcharsing power), trong đó đưa Hoa Kỳ ra làm quốc gia tham khảo. Cụ thể, các con số bên dưới tương ứng với tỷ lệ mức giá của các yếu tố chuyển đổi PPP sang tỷ giá thị trường hối đoái. Vì thế, các con số dưới 1 ngụ ý rằng nếu bạn đổi 1 đô-la tại một thị trường hối đoái tương ứng, số lượng tiền trong đồng tiền địa phương sẽ giúp bạn mua được nhiều đồ hơn trong quốc gia đó so với bạn có thể mua với 1 đô-la ở Hoa Kỳ trong cùng năm.

Mức giá 0,5 biểu thị cho một quốc gia trong bản đồ này nghĩa là với một khoản tiền đô-la Mỹ cho trước bạn có thể mua nhiều gấp đôi sản phẩm và dịch vụ trong quốc gia đó so với khi mua ở Hoa Kỳ. Trong các quốc gia có mức giá trên 1, bạn chỉ có thể mua được số lượng sản phẩm và dịch vụ ít hơn so với ở Hoa Kỳ với cùng số tiền đô-la Mỹ cho trước.

Như chúng ta có thể thấy, mức độ khác biệt về giá cả giữa các quốc gia đã phát triển và đang phát triển là lớn hơn nhiều so với giữa Tây Ban Nha và Anh Quốc. Số lượng sản phẩm và dịch vụ mà bạn có thể mua với 500 đô-la Mỹ ở Hoa Kỳ là rất khác với những gì bạn có thể mua với cũng số tiền ấy ở vùng nông thôn Ấn Độ.

sức mua so sánh với Hoa Kỳ
Năm 2016: Úc 1,07 / Trung Quốc 0,52 / Nga 0,38 / Việt Nam 0,34 / Thái Lan 0,35 / Tây Ban Nha 0,73 / Đức 0,86 / Ấn Độ 0,26 / Mê-xi-cô 0,46 / Braxin 0,57 / Hoa Kỳ 1

Điều này quan trọng hơn GDP. Sự khác biệt mức độ giá ngụ ý rằng với cùng thu nhập tính ra đô-la Mỹ, bạn có thể ở ngưỡng nghèo khổ ở Hoa Kỳ, nhưng lại khá giàu có ở vùng nông thôn Ấn Độ. Vì lý do này, chúng ta cần xem xét sức mua khi so sánh các biến như là tỷ lệ nghèo đói giữa các quốc gia.

Từ giải thích bên trên, rõ ràng rằng chúng ta cần điều chỉnh sự khác biệt về giá để có sự so sánh có ý nghĩa về GDP giữa các quốc gia. Chúng ta cần một yếu tố chuyển đổi để có được sức mua tương đương.

Nếu chúng ta lấy một giỏ hàng bao gồm tất cả sản phẩm và dịch vụ và chúng ta sử dụng nó như là điểm tham khảo, chúng ta có thể tính toán chỉ số giá cả cho mỗi quốc gia và bằng cách sử dụng các phương pháp thống kê, điều chỉnh chỉ số GDP để giải quyết vấn đề khác biệt về mức độ giá cả.

Điều đấy chính xác là những gì sức mua tương đương thực hiện. Nó được thực hiện bởi ICP (International Comparison Programme). Angus Deaton giải thích nó như sau: “Tỷ lệ chuyển đối sức mua tương đương hay PPP, là chỉ số giá cả tóm tắt giá cả trong mỗi quốc gia tương quan với một quốc gia lấy làm tiêu chuẩn, thường là Hoa Kỳ. Các con số này được sử dụng để so sánh tiêu chuẩn sống giữa các quốc gia, bởi các học giả trong nghiên cứu phát triển kinh tế, đặc biệt là thông qua Penn World Table, của Ngân Hàng Thế Giới – tổ chức đã cấu trúc thang đo này cho mức độ nghèo đói toàn cầu, và Liên minh Châu Âu phân phối lại các nguồn, cũng như cộng đồng phát triển quốc tế thu hút sự chú ý giữa các quốc gia giàu có và nghèo đói về sự chênh lệch.”

Như đồ hình bên dưới cho thấy, sử dụng đơn vị đo điều chỉnh PPP cho đồng đô-la quốc tế thay vì đồng đô-la Mỹ thị trường có thể tạo ra khác biệt rất lớn. Khi giá cả trong một quốc gia thấp hơn nhiều so với ở Hoa Kỳ, sử dụng đồng đô-la Mỹ tại thị trường hối đoái sẽ tạo ra ước tính thấp đi đáng kể về tiêu chuẩn sống khi đo thông qua GDP đầu người.